In een eerdere blog gaven we al onze visie op de arbeidsrechtelijke plannen uit het coalitieakkoord 2026–2030 (Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland). In dit akkoord van VVD, D66 en CDA zijn echter ook ingrijpende maatregelen opgenomen op het gebied van sociale zekerheid. Wat verandert er in de WW, WIA en loondoorbetaling bij ziekte? En wat betekent dit voor werkgevers? We zetten de belangrijkste plannen op een rij én geven onze visie op de koers van het kabinet.
De duur van de WW-uitkering wordt flink verkort: van maximaal twee jaar naar nog maar één jaar. Daar staat tegenover dat de uitkering in de eerste maanden iets hoger wordt. Maar dat voordeel is minimaal. Deze maatregel raakt met name oudere werknemers en sectoren waarin herplaatsing meer tijd kost. De inzet op activering is op zichzelf begrijpelijk. Voor werkgevers betekent dit mogelijk een snellere toename van kandidaten, maar ook een grotere druk op herplaatsingsinspanningen bij ontslag. Daarnaast kan deze maatregel ertoe leiden dat werknemers met een slechtere arbeidsmarktpositie minder snel instemmen met een beëindiging met wederzijds goedvinden. Het vangnet is immers beperkter qua duur.
Een van de meest opvallende maatregelen is het voornemen om de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten) af te schaffen voor nieuwe gevallen. Werknemers die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, gaan dan onder de WGA vallen. Deze maatregel verlaagt mogelijk de uitvoeringslast voor het UWV, maar verhoogt juist de lasten voor werkgevers. Niet alleen voor eigenrisicodragers, maar ook voor publiek verzekerde werkgevers stijgen de kosten, doordat zij (via premies of directe lasten) langer financieel verantwoordelijk worden voor werknemers die voorheen onder de IVA vielen.
Het kabinet wil het onderscheid tussen de WGA en IVA tegen het licht houden en de beoordeling van arbeidsongeschiktheid vereenvoudigen. Daarbij komt de nadruk te liggen op wat mensen nog wél kunnen. Het doel is om het stelsel eenvoudiger en uitvoerbaarder te maken. Voor werkgevers kan dit gevolgen hebben voor de beoordeling van langdurig zieke werknemers en de verplichtingen die daarbij horen. Het blijft voorlopig afwachten hoe deze vereenvoudiging er in de praktijk uit gaat zien.
Het coalitieakkoord bevat ook plannen om het perspectief op werk te versterken. De inzet is om maatwerktrajecten en loonkostensubsidies beter te benutten. Werkgevers kunnen hierdoor mogelijk meer ondersteuning krijgen bij het re-integreren van zieke of gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers. Tegelijkertijd vraagt dit om een goede afstemming met uitvoerders en duidelijke kaders over verantwoordelijkheden en mogelijkheden.
Dat het arbeidsongeschiktheidsstelsel vrijwel onuitvoerbaar is en vastloopt is evident. Er moeten fundamentele zaken veranderen, maar dit zien we nog niet terug in het coalitieakkoord. De voorgestelde maatregelen lijken vooral ingegeven door bezuinigingen, zoals het bekorten van de WW en het afschaffen van de IVA. De algemene koers in het coalitieakkoord klinkt bekend: eenvoudiger, uitvoerbaarder, activerender. Maar het zijn vooral open deuren die worden ingetrapt. Er wordt weinig zicht geboden op een fundamentele oplossing die recht doet aan zowel de belangen van werkgevers als werknemers.
De plannen zijn nog niet definitief. Maar het is wel belangrijk om nu al vooruit te kijken. Wil je weten wat de mogelijke impact is op jouw verzuimbeleid of HR-strategie? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag met je mee.