Als er bij een reorganisatie veel ontslagen vallen, kan er sprake zijn van collectief ontslag. Het beantwoorden van de vraag of sprake is van collectief ontslag, is een van de stappen die je zou moeten doorlopen in het kader van de voorbereiding van een reorganisatie. In dat geval heb je als werkgever namelijk bepaalde verplichtingen. In deze blog lees je wat je hierover moet weten.

Wanneer is sprake van collectief ontslag?

Van een collectief ontslag is sprake als je het voornemen hebt om binnen drie maanden ten minste 20 werknemers te ontslaan binnen één werkgebied. De reden voor ontslag moet zijn gelegen in bedrijfseconomische redenen. Ontslagen wegens andere redenen tellen we niet mee.

Het maakt voor het bepalen van het aantal ontslagen niet uit hoe je het ontslag van de werknemers realiseert: via het UWV, de rechter of door het sluiten van een vaststellingsovereenkomst.

​In de uitspraak van het Hof van Justitie EU van 4 september 2025 (ECLI:EU:C:2025:661) is bevestigd dat het begrip ‘ontslag’ in het kader van de Richtlijn Collectief Ontslag (Richtlijn 98/59/EG) ruim moet worden uitgelegd. Hieronder valt ook de situatie waarin sprake is van een substantiële wijziging van een essentieel element in de arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld een opgelegde standplaatswijziging. Voor de bepaling of sprake is van een substantiële wijziging is relevant of de voorgenomen wijziging van de arbeidsovereenkomst een al dan niet tijdelijk karakter heeft, wat de afstand is tussen de oorspronkelijke plaats waar het werk werd verricht en de nieuwe plaats en of er eventuele andere begeleidende maatregelen ter compensatie van de voorgestelde overplaatsing worden genomen.

Als er sprake is van collectief ontslag, geldt de Wet melding collectief ontslag (WMCO).

Melding van collectief ontslag bij de vakbonden en het UWV

Heb je het voornemen om wegens bedrijfseconomische redenen ten minste 20 werknemers te ontslaan binnen drie maanden? Dan dien je hiervan op grond van de WMCO melding te maken bij de vakbonden en het UWV. Deze meldingen moet je doen op het moment dat je nog een voornemen hebt. Je mag het besluit dus nog niet hebben genomen.

Het doel van de WMCO is om de vakbonden de gelegenheid te bieden om met jou in overleg te treden over:

• het voorkomen van de collectieve ontslagen;
• de omvang van de collectieve ontslagen;
• een eventueel op te stellen Sociaal Plan.

De melding geeft het UWV de mogelijkheid om maatregelen te treffen om werkloosheid zoveel mogelijk te voorkomen, door bijvoorbeeld al te zoeken naar herplaatsingsmogelijkheden en het aanbieden van arbeidsbemiddeling en scholing.

Let op: ook als geen sprake is van een collectief ontslag, kan het zijn dat je toch verplicht bent om met de bonden in overleg te treden over de reorganisatie. Bijvoorbeeld als dit is opgenomen in een eventueel toepasselijke cao. Het is goed je hiervan bewust te zijn.

Wat moet je melden?

In de melding aan de vakbonden moet je aangeven wat heeft geleid tot het voornemen tot collectief ontslag. In deze melding geef je aan:

• het aantal werknemers van wie je voornemens bent de arbeidsovereenkomsten te beëindigen (met een onderverdeling naar functie, leeftijd en geslacht);
• het totale aantal werknemers dat bij jou in dienst is;
• het tijdstip of de tijdstippen waarop je de arbeidsovereenkomsten wilt beëindigen;
• de criteria die je hebt gebruikt om werknemers voor ontslag te selecteren;
• de wijze waarop je de beëindigingsvergoedingen zult berekenen;
• de manier waarop je de arbeidsovereenkomsten wilt gaan beëindigen.

Bij de melding aan het UWV moet je verder nog vermelden:

• of jullie een ondernemingsraad hebben;
• of er sprake is van een adviesplichtig besluit (als bedoeld in artikel 25 lid 1 WOR); en zo ja,
• wanneer je de ondernemingsraad over het voorgenomen besluit hebt geraadpleegd of zal raadplegen.

Let op: je moet een afschrift van de melding aan de vakbonden met de melding aan het UWV meezenden, en andersom.

Een maand wachttijd

Na het doen van de meldingen bij de vakbonden en het UWV, geldt een maand (30 dagen) wachttijd. Tijdens deze maand kun je nog niet overgaan tot opzegging of ontbinding van de arbeidsovereenkomst. Ook kun je nog geen vaststellingsovereenkomsten sluiten. Dit is slechts anders als uit een verklaring van de vakbonden blijkt dat zij zijn geraadpleegd en dat zij zich met de beëindigingen kunnen verenigen.

Let op: als je deze wachttijd niet in acht neemt, zijn de tijdens de wachttijd gerealiseerde ontslagen vernietigbaar.

Wat als je niet meldt?

Doe je geen melding aan de vakbonden en het UWV, terwijl wél sprake is van een collectief ontslag? Dan heeft dit tot gevolg dat de opzeggingen die worden gedaan en de vaststellingsovereenkomsten die worden gesloten vernietigbaar zijn. De werknemers kunnen gedurende zes maanden na de opzegging van de arbeidsovereenkomst of het aangaan van de vaststellingsoverkomst een beroep doen op deze vernietigingsmogelijkheid.

ULTEAMe tips bij collectief ontslag

Bij een collectief ontslag komt het nodige kijken. Mocht je willen voorkomen dat sprake is van een collectief ontslag, dan denken wij graag met je mee over de mogelijkheden. Is er sprake van een collectief ontslag, zorg dan dat je aan de verplichtingen in de WMCO voldoet.